|
|
|
|
|
| « Samia cynthia ricini.. | Opisy gatunków » Owady (Insecta) » Motyle (Lepidoptera) » |
Pawicowate, Pawice (Saturniidae)
 Jedwabnik japoński (Antheraea yamamai)  Jedwabnik japoński (Antheraea yamamai)  Jedwabnik japoński (Antheraea yamamai) Rodzina Saturniidae obejmuje motyle średnich jak i dużych rozmiarów. Są wśród nich ćmy olbrzymy o rozpiętości skrzydeł przekraczającej 250 mm. Ze względu na przepiękne barwy i atrakcyjny wygląd szereg gatunków jest obiektem hodowli. Skrzydła są często ozdobione plamami ocznymi lub mają pozbawione łusek okienka. Niektóre gatunki posiadają długie ogony na tylnych skrzydłach. Imago mają aparat gębowy silnie uwsteczniony i nie pobierają pokarmu, owad nie zużywa więc energii na wyszukiwanie pokarmu. Długość życia zależy od ilości zapasów tłuszczowych nagromadzonych w ciele w okresie życia larwalnego. Różnice między samcem a samicą ( dymorfizm płciowy) jest silnie zaznaczony. Samce posiadają w odróżnieniu od samic czułki silnie grzebieniaste, dzięki temu w sprzyjających warunkach pogodowych potrafią wychwycić pojedyncze molekuły feromonu płciowego wydzielane przez wabiącą samicę z odległości nawet kilku kilometrów. Gąsienice przędą kokony o różnej strukturze i kształtach od podłużnych jajowatych, gruszkowatych po prześwitujące siatkowate. Oprzędy niektórych gatunków służą jako surowiec do produkcji nici jedwabnych. Rodzaj Antheraea obejmuje 40 znanych gatunków zamieszkujących Wschodnią Palearktykę i Krainę Orientalną. Cztery endemiczne gatunki występują w Ameryce Północnej, dwa zostały przywiezione z Chin i Japonii do Europy gdzie się z powodzeniem zaaklimatyzowały (A. yamamai, A. pernyi). Są to gatunki stosunkowo łatwe w hodowli polecane na początek osobą zainteresowanym hodowlą motyli egzotycznych. Japoński jedwabnik dębowy (Antheraea yamamai Guerin-Menevill, 1861)
Obszarem występowania gatunku jest wschodnia Palearktyka (Chiny,Japonia).Pierwotnie występował w Japonii skąd wraz z rozprzestrzenieniem się jedwabnictwa zasiedlił nowe tereny w Azji. Wraz z pokrewnym gatunkiem A.pernyi został nawet wypuszczony w Europie gdzie się zaaklimatyzował. Można go spotkać na południe od Karpat min. w północno wschodnich Włoszech, południowej i wschodniej Austrii, Czechach, Węgrzech, Słowenii i Chorwacji. Wygląd Jest to duży masywny motyl o rozpiętości skrzydeł 110-160 mm, o dużej indywidualnej zmienności kolorystycznej. Podstawowe ubarwienie to różne odcienie ochry, oliwki, brązu z ciemniejszymi mglistymi przepaskami. Szczególnie piękne jest jasne żółto-złote ubarwienie samic z karminowymi szerokimi pasmami. Na obu parach skrzydeł występują dwubarwne plamki oczne z czarnym obrzeżeniem i przezroczystym okienkiem pozbawionym łusek. Samica masywna skrzydła szerokie, odwłok duży pękaty, czułki nitkowate lekko grzebieniaste. Samiec "szczuplejszy", skrzydła węższe, wierzchołek przedniej pary łukowato wygięty, Czułki duże o strukturze pierzastej. Ssawka uwsteczniona imago nie pobierają pokarmu, żyją krótko tylko kilka dni. Jaja duże owalne lekko spłaszczone biało szare z ciemnym przyprószeniem wielkości 2,6 x 2,5 mm. Hodowla W zapłodnionych jajach po kilku tygodniach wykształcają się gąsienice. Mimo, że są już prawie w pełni rozwiniętymi larwami I stadium wykluwają się dopiero po przezimowaniu. Złożone więc w lipcu i sierpniu jaja należy przezimować najlepiej w warunkach zbliżonych do naturalnych w małym pojemniku (balkon, nie ogrzewana weranda) Jaja wytrzymują średnio lekkie mrozy do -15°C. Pod koniec kwietnia jeżeli trzymane są na dworze zaczyna się wylęg (pierwsze gąsienice ok. 24 kwietnia). Aby wydłużyć okres opuszczania jaj należy umieścić je w lodówce i wyjmować do klucia partiami. Jeżeli zamierzamy karmić liśćmi dębu takie przedłużenie zimowania jest konieczne. Pojemnik wyjmujemy gdy się zazielenią drzewa. Gąsienice po wylęgu karmimy wyłącznie młodymi miękkimi liśćmi bezpieczniej jest nie zmieniać gatunku rośliny w czasie hodowli. Dobrze jest umieścić tampon nasączony wodą gdyż po wyjściu z jaj lubią dużo pić. Do drugiej wylinki wymagają większej wilgotności trzymamy je w pojemnikach (szalki Petriego, pojemniki z tworzyw sztucznych do przechowywania żywności) Po 2 zmianie oskórka przenosimy gąsienice do hodowlarek. W pierwszym stadium mają jasno brązową głowę ciało żółte w ciemno zielone pasy ozdobione pęczkami szczecinek. Gąsienice średnio wyrośnięte jak i dorosłe są zielone, na czubkach wyrostków grzbietowych często mają srebrne intensywnie błyszczące kroplowate twory przypominające masę perłową. Występują też niekiedy w formie bardziej nieregularnej na biało żółtej linii bocznej. Ilość ich jest zmienna niektóre osobniki ich nie posiadają. Każdy ze spiczastych wyrostków dorosłej gąsienicy w części szczytowej otoczony jest kręgiem krótkich sztywnych kolców. Na nodze analnej znajduje się brązowa jasno obwiedziona plama. Głowa w początkowych stadiach jasno brązowa stopniowo zmienia odcień na bardziej oliwkowo zielony. Po ostatnim 4 linieniu staje się intensywnie zielona. Gąsienice w 5 stadium osiągają wielkość 80-90 mm. Poniżej linii bocznej na każdym segmencie para niebieskich brodawek, przetchlinki pomarańczowo czerwone. Rozwój gąsienic zależy głównie od temperatury i trwa średnio 5-6 tygodni. Po zakończeniu żerowania pozbywają się treści pokarmowych i budują między liśćmi żółto-zielone jajowate oprzędy. Kokony samic są nieco większe. Po kilku dniach po ich zbudowaniu zamieniają się w poczwarki. Słychać wtedy świeżą poruszającą się poczwarkę, która wiercąc usiłuje pozbyć się starego oskórka. Jeżeli kokony trzymamy w mieszkaniu wylęg motyli następuje średnio po ok. 4-6 tygodniach wieczorem po godzinie osiemnastej. Samce wykluwają się parę dni wcześniej od samic. Oprzędy dobrze jest przypiąć wysoko nad podłożem klatki do firany lub siatki tak żeby motyle mogły bezpiecznie rozprostować skrzydła. Samce są bardzo płochliwe dość nerwowo reagują na hałas, gwałtowny ruch, dotyk i raptowne zmiany oświetlenia. Ich reakcja obronna jest dość radykalna motyl spada i zaczyna machać skrzydłami, które mogą ulec zniszczeniu gdy motyl upadnie na twarde podłoże np. śliską podłogę .Motyle w takim wypadku należy szybko brać w ręce i delikatnie umieścić np. na siatce w pozycji wiszącej aby się jej mógł uchwycić nogami. Czasami zdarza się że samice wykluwają się znacznie później, bezpiecznie jest więc samce trzymać w chłodnym miejscu unieruchomione np. w lodówce aby przedłużyć im życie. Rozmnażanie przeprowadzamy w dużej klatce, pudle z miękkim podłożem z siatki lub materiału. Dobrze jeżeli dolna część pomieszczenia nie jest twarda idealna jest klatka wisząca z osiatkowanym dnem. Wpuszczamy 2 samce na jedną samicę pamiętając że w jednej ograniczonej przestrzeni nie może się znajdować za dużo osobników. Klatkę zakrywamy aby nie dochodziło światło, rozpraszające motyle, ale i tak bywa że nie zawsze chcą kopulować, dobrze jest wystawić takie pomieszczenie wieczorem w naturalne warunki. Po kopulacji samica składa w odpowiednich warunkach (np. gdy trzymana jest na dworze) 150 200 jaj. Można je bez obawy odrywać od podłoża ponieważ mają twardą skorupkę . Jaja zimujemy. Hodowlę można prowadzić przez parę pokoleń. (patrz też Lepidoptera - Motyle) Rośliny żywicielskie gąsienic: UWAGA!!! Hodowlę wylęgniętych gąsienic należy zaczynać na młodych liściach. Podanie nieodpowiedniego pokarmu np. mokrego lub starszych liści może wywołać wymioty i śmierć gąsienic. Najlepiej larwy karmić liśćmi następujących drzew i krzewów Uwagi Potocznie nazwy jedwabnik używa się odnośnie gatunków motyli, których kokony nadają się do produkcji nici jedwabnych. Głównym dostawcą najlepszej jakościowo nici jest niepozorny jedwabnik morwowy Bombyx mori hodowany przez człowieka od tysięcy lat. Jest to przedstawiciel rodziny jedwabnikowatych Bombycidae. A yamamai i A .pernyi należą do niektórych gatunków z rodziny pawicowatych (Saturniidae), których kokony mogą służyć do wytwarzania jedwabiu. Oprzędy ich przeważnie nie dają się rozwijać tak jak B.mori. Rozczesywane są one na watę z której przędzona jest dopiero nić stosunkowo gruba i mało połyskliwa. Służą więc do wyrobu tańszych materiałów jedwabnych grubszych i bardzo mocnych o specjalnym charakterze np. cze-su-cza, tussor itp. Chiński jedwabnik dębowy (Antheraea pernyi Guerin-Menevill, 1855)
Obszarem występowania gatunku jest wschodnia Palearktyka (Chiny, Mandżuria).Gatunek wypuszczony w Europie gdzie się z powodzeniem zaaklimatyzował.(patrz. Występowanie A. yamamai) Wygląd Motyl duży wyglądem poczwarek, gąsienic zbliżony do pokrewnego gatunku A. yamamai. Rozpiętość skrzydeł 110-152mm. Kolor podstawowy skrzydeł cynamonowo brązowy z ciemniejszymi pasmami. Przepaska zewnętrzna z białym rozjaśnieniem. Gatunek nie wykazuje aż takiej zmienności ubarwienia jak A. yamamai. Hodowla W ciągu jednego roku wydaje dwa pokolenia. Zimuje w stadium poczwarki, z której wykluwa się w zależności od temperatury w połowie kwietnia i początkach maja. Jaja owalne lekko spłaszczone koloru brązowego wielkości 2,6 x 2,5mm. Po 10–14 dniach wylęgają się z nich czarne pokryte szczecinkami gąsieniczki z karminowo brązowymi głowami. Hodowlę larw prowadzimy podobnie jak u jedwabnika A. yamamai. Po drugim linieniu gąsienice przybierają barwę jasnozieloną. Głowy A. pernyi w początkowych stadiach jasnoszarougrowe w duże ciemne plamy, u osobników dorosłych po 4 linieniu jasnougrowe w drobne kropki. Na czubkach wyrostków grzbietowych wyrośnięte gąsienice maja cienkie włoski zakończone buławkami. Na nodze analnej jasnobrązowa trójkątna plama. Podobnie jak A.yamamai posiadają na ciele srebrne kroplowate twory i niebieskie brodawki. Rozwój pierwszego pokolenia trwa ok. 4-5 tygodni, gąsienice przepoczwarczają się w jasno beżowych oprzędach, które budują między liśćmi, gałęziami lub na ścianach hodowlarki. Wylęg następuje po około 4-6 tygodniach w zależności od warunków otoczenia głównie temperatury. Gąsienice drugiego pokolenia rozwijają się dłużej. Motyle wylęgają się we wrześniu. Aby zapewnić ciągłość hodowli bezpieczniej oprzędy drugiego pokolenia motyli umieścić w lodówce a późną jesienią poczwarki wynieść w pojemniku na balkon lub werandę do przezimowania. Należy uważać na silne mrozy mogące spowodować ich wymarznięcie. Bez problemu znoszą temperatury około zera. Rozmnażanie przeprowadzamy podobnie jak A.yamamai w dużych klatkach lub pudłach. (patrz też Lepidoptera - Motyle) Rośliny żywicielskie gąsienic: Najlepiej larwy karmić liśćmi następujących drzew i krzewów Opis Rafał Lipski na podstawie własnych doswiadczeń i literatury: F.Kovarik, Hmyz Chov morfologie, Jihlava 2000 r. Czasopisma: Wiedza i Życie nr 6/1993, Jerzy Heintze, Galeria Pana Heintzego:Jedwabnik jabłoniowy A.yamamai s.42-43. Wiedza i Życie nr 12/1993,Jerzy Heintze, Galeria Pana Heintzego: Twórcy jedwabiu, s.46-47. Wiedza i Życie nr 6/1994, Jerzy Heintze, Galeria Pana Heintzego: Krzyżujemy jedwabniki, s.52-53. Wiedza i Życie nr 9/1993, Jerzy Heintze, Galeria Pana Heintzego: Kanibale wśród motyli, s.52-53.[/art] |
 Zgłoś błąd lub sugestię dotyczącą artykułu
|
